Elif Şafak’ın AŞK’ında İdrak Grupları

Elif Şafak’ın AŞK’ında İdrak Grupları

(İnsansı- Mental Hayvan- Veli)

 

İnsanın idrak ve yaşam anlayışları 3 gruba derlendi Ehlinden ilhamla:

1- İnsansı 2 Mental Hayvan 3- Veli (İnsan)…

 

İnsansı: Beşer- İnsana benzer ama hayvanlıktan çıkamamış bilinç- İman Nuru kendine açılmamış- Mülhime altı düzeylerde gezinir.

 

Mental Hayvan: İman nuru var ama beşerlikten çıkamamış- Henüz arınmasını tamamlamamış- Mülhimeyi geçememiş- Şuursal açılım yaşamamış bilinç.

Veli (İnsan): Salt Şuur- Mutmainne ve yukarısında- Esma mertebesinin zuhur mahalli- Halifeliğini yaşayan.

***

“Bunların idrak düzeyi ve yaşama bakış açılarını birbirinden nasıl ayırt edebiliriz?”, “Şu Mental Hayvanı bir türlü anlayamadım, nedir ki?” sorusunu benim gibi siz de kendinize çok sormuşsunuzdur. Konu derin olsa da bunun açık işaretlerini oldukça enfes bir anlatımla şu günlerde çok satan bir romanda gözledim.

Elif Şafak, farkında veya değil bilemiyorum ama, AŞK romanında psikolojik hallerini derinlemesine yansıttığı tipler arasında bu 3 grubu gözlemek, ana hatları ile farklarını kavramak mümkün. İşte oradaki tipler ve onların idrak- yaşam düzeyleri:

İNSANSI: Dilenci Hasan- Katil- Hünsa- Baybars- Camiden çıkıp kadını dövenler- Mutaassıp- Mevlana’nın oğlu Alaaddin, Hancı, Hancının dövdüğü sarhoş müşteriler, Başkadı, Ella’nın kocası David, ikizler Avi- Orly ve Jeannette’nin sevgilisi Scott, Şems’in babası, dergahtaki Çömez, Aşçı Dede, Sarhoş Süleyman, Hıristos, Baybarsın Amcası Çöl Gülü’nün koruması Susam, Yaşlı Fahişe Manolya, öğrenci İrşad, Şeyh Yasin, Hükümdar Keyhüsrev.

MENTAL HAYVAN: Kerra- Kimya- Çöl Gülü- Sultan Veled- Sultan Alaleddin Keykubat, Ella’nın kızı Jeanette- Öğrenci Hüsam.

VELİ (İNSAN): Şems-i Tebrizi- Aziz Zahara- Baba Samed (Zaharanın Şeyhi)- Baba Zaman (Şemsi Mevlana’ya yönlendiren şeyh),Şeyh Seyyid Burhaneddin (Mevlana’nın Hocası).

Seçilmişlik- Velayet kapısında teslim olarak mental konumundan sıçrama gayretinde olanlara örnek olarak Zahara tarafından seçilen; Ella ve Şems tarafından seçilen; Rumi’yi düşünebiliriz… (“Allah’ın Kendine Seçmesi” ve “Seçilmişlik” konusu Ef’al alemine nasıl yansır, anladık herhalde?)

***

AŞK çok eleştirilse de, Elif Şafak türlü ithamlara maruz kalsa da idrak düzeylerinin içsel durumu ve dışa dönük hallerini bu kadar açık, bu kadar net ve bu kadar güzel sahnelerle bizlere açtığı için, ona gönülden teşekkür ediyoruz!

AŞK’ı bir de bu gözle okuyunuz!

17.Ekim. 2009

Mehmet DOĞRAMACI

dogramacimehmet@gmail.com